{"id":3908,"date":"2021-04-14T15:28:33","date_gmt":"2021-04-14T15:28:33","guid":{"rendered":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908"},"modified":"2021-05-01T07:22:58","modified_gmt":"2021-05-01T07:22:58","slug":"leidarvisir-hvernig-a-ad-tala-um-erfid-mal-vid-born-a-aldrinum-2-15-ara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908","title":{"rendered":"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; custom_padding_last_edited=&#8221;off|desktop&#8221; admin_label=&#8221;mynd&#8221; _builder_version=&#8221;4.9.2&#8243; use_background_color_gradient=&#8221;on&#8221; background_color_gradient_start=&#8221;rgba(0,0,0,0)&#8221; background_color_gradient_end=&#8221;rgba(0,0,0,0.5)&#8221; background_color_gradient_overlays_image=&#8221;on&#8221; background_image=&#8221;https:\/\/mamman.is\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg&#8221; custom_padding=&#8221;56vw||37px||false|false&#8221; custom_padding_tablet=&#8221;120px||||false|false&#8221; custom_padding_phone=&#8221;80px||||false|false&#8221; locked=&#8221;off&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.4.3&#8243;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.3.4&#8243;][et_pb_text admin_label=&#8221;p\u00f3sttitill&#8221; _builder_version=&#8221;4.9.2&#8243; _dynamic_attributes=&#8221;content&#8221; link_text_align=&#8221;center&#8221; ul_text_align=&#8221;center&#8221; ol_text_align=&#8221;center&#8221; header_font=&#8221;Quicksand||||||||&#8221; header_text_align=&#8221;center&#8221; header_font_size=&#8221;50px&#8221; header_line_height=&#8221;1.2em&#8221; header_2_font_size=&#8221;80px&#8221; header_3_font_size=&#8221;80px&#8221; header_4_font_size=&#8221;80px&#8221; header_5_font_size=&#8221;80px&#8221; header_6_font_size=&#8221;80px&#8221; text_orientation=&#8221;center&#8221; background_layout=&#8221;dark&#8221; max_width=&#8221;801px&#8221; module_alignment=&#8221;center&#8221; custom_margin=&#8221;||10px||false|false&#8221; header_font_size_tablet=&#8221;64px&#8221; header_font_size_phone=&#8221;40px&#8221; header_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_2_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_2_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_2_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_3_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_3_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_3_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_4_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_4_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_4_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_5_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_5_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_5_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_6_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_6_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_6_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; text_text_align=&#8221;justify&#8221; locked=&#8221;off&#8221; header_2_2_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_3_2_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_4_2_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_5_2_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_6_2_font_size_tablet=&#8221;42px&#8221; header_2_2_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_3_2_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_4_2_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_5_2_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_6_2_font_size_phone=&#8221;34px&#8221; header_2_2_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221; header_3_2_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221; header_4_2_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221; header_5_2_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221; header_6_2_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221; header_2_3_font_size_tablet=&#8221;34px&#8221; header_3_3_font_size_tablet=&#8221;34px&#8221; header_4_3_font_size_tablet=&#8221;34px&#8221; header_5_3_font_size_tablet=&#8221;34px&#8221; header_6_3_font_size_tablet=&#8221;34px&#8221; header_2_3_font_size_phone=&#8221;28px&#8221; header_3_3_font_size_phone=&#8221;28px&#8221; header_4_3_font_size_phone=&#8221;28px&#8221; header_5_3_font_size_phone=&#8221;28px&#8221; header_6_3_font_size_phone=&#8221;28px&#8221; header_2_3_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_3_3_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_4_3_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_5_3_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_6_3_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_2_4_font_size_tablet=&#8221;22px&#8221; header_3_4_font_size_tablet=&#8221;22px&#8221; header_4_4_font_size_tablet=&#8221;22px&#8221; header_5_4_font_size_tablet=&#8221;22px&#8221; header_6_4_font_size_tablet=&#8221;22px&#8221; header_2_4_font_size_phone=&#8221;18px&#8221; header_3_4_font_size_phone=&#8221;18px&#8221; header_4_4_font_size_phone=&#8221;18px&#8221; header_5_4_font_size_phone=&#8221;18px&#8221; header_6_4_font_size_phone=&#8221;18px&#8221; header_2_4_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_3_4_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_4_4_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_5_4_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_6_4_font_size_last_edited=&#8221;on|phone&#8221; header_2_5_font_size_phone=&#8221;16px&#8221; header_3_5_font_size_phone=&#8221;16px&#8221; header_4_5_font_size_phone=&#8221;16px&#8221; header_5_5_font_size_phone=&#8221;16px&#8221; header_6_5_font_size_phone=&#8221;16px&#8221; header_2_5_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221; header_3_5_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221; header_4_5_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221; header_5_5_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221; header_6_5_font_size_last_edited=&#8221;on|tablet&#8221;]@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF90aXRsZSIsInNldHRpbmdzIjp7ImJlZm9yZSI6IjxoMT4iLCJhZnRlciI6IjwvaDE+In19@[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section][et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.9.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; use_background_color_gradient=&#8221;on&#8221; background_color_gradient_start=&#8221;#f7f2ef&#8221; background_color_gradient_end=&#8221;#e9e3e1&#8243; custom_margin=&#8221;||-56px|||&#8221;][et_pb_row use_custom_gutter=&#8221;on&#8221; _builder_version=&#8221;4.9.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; max_width=&#8221;1000px&#8221; module_alignment=&#8221;center&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.9.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221;][et_pb_text admin_label=&#8221;grein1&#8243; _builder_version=&#8221;4.9.2&#8243; background_size=&#8221;initial&#8221; background_position=&#8221;top_left&#8221; background_repeat=&#8221;repeat&#8221;]<\/p>\n<p>Eitt \u00fea\u00f0 erfi\u00f0asta vi\u00f0 foreldrahlutverki\u00f0 er a\u00f0 tala vi\u00f0 b\u00f6rnin s\u00edn um alvarleg m\u00e1l. \u00dea\u00f0 er n\u00f3gu erfitt a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra fyrir \u00feeim ef \u00fevottav\u00e9lin \u00e9tur upp\u00e1halds bangsann \u00feeirra, e\u00f0a \u00feegar eineltisseggur r\u00edkir \u00ed sk\u00f3lanum. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 vera n\u00e6r \u00f3yfirst\u00edganlegt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a eitthva\u00f0 enn erfi\u00f0ara, s.s. ofbeldi, mismunun e\u00f0a dau\u00f0sfall.<\/p>\n<p>\u00c1 \u00feessum t\u00edmum erum vi\u00f0 n\u00e6r beintengd \u00f6llu sem er a\u00f0 gerast \u00ed gegnum neti\u00f0, YouTube, fr\u00e9ttir og hva\u00f0eina. B\u00f6rn fara ekki varhluta af \u00feessu \u00f6llu og \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g mikilv\u00e6gt fyrir foreldra a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 \u00feessa \u00e1skorun.<\/p>\n<p>A\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 og r\u00e6\u00f0a erfi\u00f0 m\u00e1l l\u00e6tur b\u00f6rnunum \u00fe\u00ednum l\u00ed\u00f0a betur, \u00feau ver\u00f0a \u00f6ruggari, \u00fea\u00f0 styrkir tengslin ykkar \u00e1 milli og \u00fea\u00f0 kennir \u00feeim \u00fdmislegt um heiminn. Og \u00feegar \u00fe\u00fa kennir \u00feeim a\u00f0 ver\u00f0a s\u00e9r \u00fati um uppl\u00fdsingar og t\u00falka \u00fe\u00e6r, spyrja spurninga og athuga fleiri en eina heimild, ver\u00f0a \u00feau gagnr\u00fdnin \u00ed hugsun. \u00dea\u00f0 er alltaf erfitt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a m\u00e1lefni heimsins sem ekki hefur tekist a\u00f0 leysa. En me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 byggja upp kunn\u00e1ttu, samkennd og pers\u00f3nuleika barnanna okkar gefum vi\u00f0 \u00feeim verkf\u00e6rin sem \u00feau \u00feurfa til a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 hlutina.<\/p>\n<p>\u00a0\u00deegar b\u00f6rnin \u00fe\u00edn f\u00e1 vitneskju um eitthva\u00f0 \u00f3gnv\u00e6nlegt e\u00f0a \u00f3\u00fe\u00e6gilegt kemur \u00fea\u00f0 foreldrunum oft \u00far jafnv\u00e6gi. \u00dea\u00f0 er samt alltaf g\u00f3\u00f0 hugmynd a\u00f0 nota \u00feroskastig og aldur barnsins til vi\u00f0mi\u00f0unar hvernig hefja \u00e1 samr\u00e6\u00f0ur, \u00fev\u00ed \u00feau melta uppl\u00fdsingar \u00e1 mismunandi h\u00e1tt eftir \u00feeim \u00fe\u00e1ttum.<\/p>\n<p>A\u00f0 skilja l\u00edtillega hvernig b\u00f6rn skilja heiminn \u00e1 hverju \u00feroskaskei\u00f0i fyrir sig hj\u00e1lpar \u00fe\u00e9r a\u00f0 uppl\u00fdsa \u00feau \u00e1 r\u00e9ttan h\u00e1tt. A\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u er hvert barn einstakt og hefur s\u00edna vi\u00f0kv\u00e6mni, skap og reynslu, eins og allir a\u00f0rir. \u00de\u00fa skalt nota \u00fe\u00edna bestu d\u00f3mgreind til a\u00f0 melta hvernig barni\u00f0 tekur inn uppl\u00fdsingar \u00feegar \u00fe\u00fa \u00e1kve\u00f0ur hversu miki\u00f0 \u00fe\u00fa \u00e6tlar a\u00f0 segja.<\/p>\n<p>\u00a0H\u00e9r eru lei\u00f0ir til vi\u00f0mi\u00f0unar eftir aldursflokkum:<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>2-6 \u00e1ra<\/strong><\/p>\n<p>Ung b\u00f6rn hafa ekki \u00fe\u00e1 l\u00edfsreynslu til a\u00f0 skilja \u00fe\u00e1 \u00fe\u00e6tti sem felast \u00ed fl\u00f3knum og erfi\u00f0um m\u00e1lum. \u00deau hafa heldur ekki skilning \u00e1 hugl\u00e6gum hugt\u00f6kum e\u00f0a samspili a\u00f0ger\u00f0a og aflei\u00f0inga. Heimur \u00feeirra sn\u00fdst um ykkur \u2013 foreldrana, systkinin, afa og \u00f6mmu, meira a\u00f0 segja hundinn ykkar. \u00deannig einbeita \u00feau s\u00e9r a\u00f0 \u00fev\u00ed hvernig hlutirnir hafa \u00e1hrif \u00e1 \u00feau sj\u00e1lf.<\/p>\n<p>\u00deau eru mj\u00f6g n\u00e6m \u00e1 tilfinninga\u00e1stand foreldranna og geta haft \u00e1hyggjur af \u00fev\u00ed a\u00f0 eitthva\u00f0 hafi komi\u00f0 fyrir ykkur, e\u00f0a \u00fei\u00f0 s\u00e9u\u00f0 rei\u00f0 af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau ger\u00f0u eitthva\u00f0 af s\u00e9r. \u00deetta allt gerir \u00fea\u00f0 erfitt a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra erfi\u00f0 m\u00e1l.<\/p>\n<p>\u00de\u00fa getur sem betur fer stj\u00f3rna\u00f0 net- og sj\u00f3nvarpsnotkun \u00e1g\u00e6tlega \u00e1 \u00feessum aldri \u00feannig passa\u00f0u a\u00f0 \u00feau horfi ekki \u00e1 eitthva\u00f0 sem er ekki vi\u00f0 h\u00e6fi.<\/p>\n<p><strong>Nota\u00f0u b\u00e6\u00f0i or\u00f0 og athafnir:<\/strong>Seg\u00f0u: \u201e\u00de\u00fa ert \u00f6rugg\/ur. Mamma og pabbi eru \u00f6rugg. Fj\u00f6lskyldan okkar er \u00f6rugg.\u201c \u00deau vilja l\u00edka kn\u00fas og \u00fea\u00f0 gerir mj\u00f6g miki\u00f0.<\/p>\n<p>Tala\u00f0u um tilfinningar \u2013 \u00fe\u00ednar og \u00feeirra. Seg\u00f0u: \u201e\u00dea\u00f0 er allt \u00ed lagi a\u00f0 vera hr\u00e6dd\/ur, lei\u00f0\/ur e\u00f0a ringlu\u00f0\/a\u00f0ur. \u00deessar tilfinningar eru e\u00f0lilegar og vi\u00f0 h\u00f6fum \u00f6ll \u00feessar tilfinningar.\u201c \u00de\u00fa getur l\u00edka sagt: \u201e\u00c9g er rei\u00f0\/ur \/ lei\u00f0\/ur en ekki \u00fat af \u00fe\u00e9r.\u201c<\/p>\n<p><strong>Reyndu a\u00f0 komast a\u00f0 \u00fev\u00ed hva\u00f0 barni\u00f0 veit<\/strong>. \u00dea\u00f0 getur veri\u00f0 a\u00f0 barni\u00f0 skilji ekki \u00e1standi. Spur\u00f0u fyrst hva\u00f0 barni\u00f0 haldi a\u00f0 hafi gerst \u00e1\u00f0ur en \u00fe\u00fa fer\u00f0 \u00ed l\u00fdsingar.<\/p>\n<p><strong>Hluta\u00f0u vandann \u00ed einf\u00f6ldu m\u00e1li<\/strong>. Fyrir eitthva\u00f0 ofbeldisfullt getur \u00fe\u00fa sagt: \u201eEinhver nota\u00f0i hn\u00edf til a\u00f0 mei\u00f0a f\u00f3lk.\u201c Ef um mismunun er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a getur\u00f0u pr\u00f3fa\u00f0: \u201e\u00dea\u00f0 eru h\u00f3par af f\u00f3lki sem f\u00e1 ekki r\u00e9tta m\u00e1lsme\u00f0fer\u00f0 e\u00f0a r\u00e9ttl\u00e6ti.\u201c<\/p>\n<p>\u00a0<strong>Passa\u00f0u m\u00e1lfari\u00f0 hj\u00e1 \u00fe\u00e9r. <\/strong><\/p>\n<p>Seg\u00f0u \u201ema\u00f0ur\u201c, \u201ekona\u201c, \u201estelpa\u201c, \u201estr\u00e1kur\u201c en ekki \u201efeitur gaur\u201c, \u201es\u00e6t stelpa\u201c e\u00f0a \u00e1l\u00edka. Passa\u00f0u a\u00f0 l\u00fdsa ekki manneskju eftir litarh\u00e6tti, \u00feyngd, kynhneig\u00f0, fj\u00e1rhag, e\u00f0a \u00f6\u00f0ru \u00fev\u00ed tengdu nema \u00fea\u00f0 s\u00e9 afar nau\u00f0synlegt. Nota\u00f0u or\u00f0afor\u00f0a, hugmyndir og samb\u00f6nd sem \u00feau \u00feekkja. Mundu eftir einhverju d\u00e6mi \u00far \u00feeirra l\u00edfi sem \u00feau geta tengt vi\u00f0. Seg\u00f0u: \u201eMa\u00f0ur sem stal einhverju. Manstu \u00feegar einhver t\u00f3k nestisboxi\u00f0 \u00feitt?\u201c<\/p>\n<p>Nota\u00f0u einf\u00f6ld or\u00f0 \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 \u201erei\u00f0ur\u201c, \u201elei\u00f0ur\u201c, \u201ehr\u00e6ddur\u201c og \u201ehissa.\u201c Ung b\u00f6rn skilja tilfinningar, en \u00feau skilja ekki t.a.m. ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3ma. \u00de\u00fa getur sagt a\u00f0 einhver hafi or\u00f0i\u00f0 of rei\u00f0ur e\u00f0a of ringla\u00f0ur og \u00feurfti auka hj\u00e1lp. Passa\u00f0u a\u00f0 nota ekki or\u00f0 eins og \u201eklikkast\u201c e\u00f0a \u201egekk af g\u00f6flunum.\u201c<\/p>\n<p><strong>Tj\u00e1\u00f0u a\u00f0 einhver s\u00e9 a\u00f0 sj\u00e1 um m\u00e1li\u00f0<\/strong>. T.d. \u201eMamma og pabbi passa a\u00f0 ekkert sl\u00e6mt komi fyrir okkur.\u201c E\u00f0a: \u201eL\u00f6ggan n\u00e6r b\u00f3fanum.\u201c<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0<strong>7-12 \u00e1ra<\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6rn. \u00c1 \u00feessum aldri kunna a\u00f0 lesa og skrifa og \u00fe.a.l. geta \u00feau komist \u00ed t\u00e6ri vi\u00f0 efni sem er ekki \u00e6tla\u00f0 \u00feeirra aldri. Yngri b\u00f6rnin \u00ed \u00feessum h\u00f3pi eru samt ekki alveg me\u00f0 \u00e1 hreinu hva\u00f0 er leiki\u00f0 og hva\u00f0 er alv\u00f6ru, svo eitthva\u00f0 s\u00e9 nefnt. \u00dearna fara b\u00f6rn a\u00f0 geta hugsa\u00f0 hugl\u00e6gt og \u00feau hafa \u00e1kve\u00f0na reynslu af heiminum og hafa getuna til a\u00f0 tj\u00e1 sig, leyst erfi\u00f0 verkefni og geta s\u00e9\u00f0 hluti \u00fat fr\u00e1 sj\u00f3narhorni annarra.<\/p>\n<p>B\u00f6rn sem eru ekki krakkar og ekki or\u00f0nir t\u00e1ningar eru \u00e1 skei\u00f0i \u00fear sem \u00feau skilja sig fr\u00e1 foreldrunum, eru a\u00f0 ver\u00f0a kyn\u00feroska og eru sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ari a\u00f0 nota \u00fdmsa mi\u00f0la. \u00deau sj\u00e1 ofbeldisfulla t\u00f6lvuleiki, kl\u00e1m, fr\u00e9ttir sem geta komi\u00f0 \u00feeim \u00far jafnv\u00e6gi og heyra lj\u00f3tt or\u00f0brag\u00f0. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 geta r\u00e6tt \u00feessa hluti \u00e1n skammar og vandr\u00e6\u00f0alegheita.<\/p>\n<p><strong>B\u00edddu eftir r\u00e9tta augnablikinu<\/strong><\/p>\n<p>\u00c1 \u00feessum aldri eru krakkarnir l\u00edklegir til a\u00f0 leita til \u00fe\u00edn ef \u00feau hafa heyrt um eitthva\u00f0 skelfilegt. \u00de\u00fa getur \u00fereifa\u00f0 fyrir \u00fe\u00e9r hvort \u00feau vilja r\u00e6\u00f0a eitthva\u00f0, en ef \u00feau r\u00e6\u00f0a \u00fea\u00f0 ekki a\u00f0 fyrra brag\u00f0i reyndu ekki a\u00f0 vei\u00f0a \u00fea\u00f0 upp\u00far \u00feeim.<\/p>\n<p><strong>Reyndu a\u00f0 komast a\u00f0 \u00fev\u00ed hva\u00f0 barni\u00f0 veit<\/strong><\/p>\n<p>Spyrji\u00f0 b\u00f6rnin hva\u00f0 \u00feau hafa heyrt, e\u00f0a ef vinirnir \u00ed sk\u00f3lanum hafa veri\u00f0 a\u00f0 tala um eitthva\u00f0. Svara\u00f0u spurningum \u00feeirra einfaldlega og bl\u00e1tt \u00e1fram en passa\u00f0u a\u00f0 ofur-\u00fatsk\u00fdra ekki hlutina \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 g\u00e6ti gert \u00feau hr\u00e6ddari.<\/p>\n<p><strong>B\u00fa\u00f0u til \u00f6ruggar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur fyrir spjall<\/strong><\/p>\n<p>Seg\u00f0u eitthva\u00f0 \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0: \u201e\u00dea\u00f0 er erfitt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00feessa hluti, meira a\u00f0 segja fyrir fullor\u00f0na. Vi\u00f0 skulum bara tala. \u00c9g ver\u00f0 ekki rei\u00f0\/ur og \u00e9g vil a\u00f0 \u00fe\u00fa getir spurt mig um hva\u00f0 sem er.\u201c<\/p>\n<p><strong>Veittu yfirs\u00fdn og samhengi<\/strong><\/p>\n<p>Krakkar \u00feurfa a\u00f0 skilja kringumst\u00e6\u00f0urnar \u00ed kringum atbur\u00f0i til a\u00f0 n\u00e1 utan um hlutina. Ef einhver fremur vo\u00f0averk er h\u00e6gt a\u00f0 segja: \u201eManneskjan sem ger\u00f0i \u00feetta var me\u00f0 vandam\u00e1l \u00ed heilanum sem rugla\u00f0i hugsanirnar.\u201c Ef mismunun er vegna h\u00fa\u00f0litar e\u00f0a kyn\u00fe\u00e1ttar er h\u00e6gt a\u00f0 segja: \u201eSumir halda a\u00f0 f\u00f3lk me\u00f0 lj\u00f3sa h\u00fa\u00f0 s\u00e9 betra en f\u00f3lk me\u00f0 dekkri h\u00fa\u00f0. \u00dea\u00f0 er ekki r\u00e9tt hj\u00e1 \u00feeim. \u00deau hafa ekki r\u00e9ttar uppl\u00fdsingar.\u201c<\/p>\n<p><strong>Vektu forvitni<\/strong><\/p>\n<p>Ef barni\u00f0 \u00feitt s\u00e9r fullor\u00f0insefni \u00e1 netinu g\u00e6ti \u00fea\u00f0 bo\u00f0i\u00f0 upp \u00e1 t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 l\u00e6ra meira um t.d. hvernig f\u00f3lk fj\u00f6lgar s\u00e9r. \u00de\u00fa getur sagt vi\u00f0 barni\u00f0 ef \u00fea\u00f0 s\u00e9r \u00f3vart kl\u00e1m: \u201eKl\u00e1m \u00e1 netinu er eitthva\u00f0 sem fullor\u00f0i\u00f0 f\u00f3lk horfir \u00e1. En \u00fea\u00f0 er ekki um \u00e1st e\u00f0a r\u00f3mant\u00edk og \u00fea\u00f0 getur gefi\u00f0 \u00fe\u00e9r ranga mynd af kynl\u00edfi. Ef \u00fe\u00fa vilt l\u00e6ra meira um kynl\u00edf getum vi\u00f0 fundi\u00f0 fr\u00e6\u00f0sluefni fyrir \u00feig og vi\u00f0 getum r\u00e6tt \u00feetta ef \u00fe\u00fa hefur einhverjar spurningar.\u201c<\/p>\n<p>Ef barni\u00f0 hefur \u00e1huga \u00e1 fr\u00e9ttatengdu efni og vill kanna \u00fea\u00f0 betur getur \u00fe\u00fa fundi\u00f0 fr\u00e9ttast\u00f6\u00f0var sem einbeita s\u00e9r a\u00f0 efni fyrir yngra f\u00f3lk.<\/p>\n<p><strong>Taktu mark \u00e1 tilfinningum barnsins og ge\u00f0slagi<\/strong><\/p>\n<p>\u00de\u00fa munt ekki vita fyrirfram hva\u00f0 kemur barninu \u00fe\u00ednu \u00ed uppn\u00e1m. T\u00e9kka\u00f0u inn me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 segja hvernig \u00fe\u00e9r l\u00ed\u00f0ur og spyr\u00f0u svo hvernig \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur. Seg\u00f0u: \u201e\u00c9g ver\u00f0 rei\u00f0 \u00feegar \u00e9g \u00feekki einhvern sem var\u00f0 meiddur. Hvernig l\u00ed\u00f0ur \u00fe\u00e9r \u00ed svolei\u00f0is a\u00f0st\u00e6\u00f0um?\u201c<\/p>\n<p><strong>Hvettu til gagnr\u00fdninnar hugsunar<\/strong><\/p>\n<p>Spyr\u00f0u opinna spurninga til a\u00f0 f\u00e1 b\u00f6rn til a\u00f0 hugsa n\u00e1nar um alvarleg m\u00e1lefni. Spur\u00f0u: \u201eHva\u00f0 heyr\u00f0ir \u00fe\u00fa?\u201c \u201eHva\u00f0 fannst \u00fe\u00e9r \u00fe\u00e1?\u201c og \u201eAf hverju finnst \u00fe\u00e9r \u00fea\u00f0?\u201c<br \/>Leita\u00f0u a\u00f0 \u00fev\u00ed j\u00e1kv\u00e6\u00f0a<\/p>\n<p>Reyndu a\u00f0 sj\u00e1 hi\u00f0 j\u00e1kv\u00e6\u00f0a \u00ed \u00f6llu. T.d. \u201e\u00dea\u00f0 voru mj\u00f6g duglegir sl\u00f6kkvili\u00f0smenn a\u00f0 sl\u00f6kkva eldinn,\u201c e\u00f0a \u201evi\u00f0 skulum finna lei\u00f0 til a\u00f0 hj\u00e1lpa til.\u201c<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>T\u00e1ningar (12+)<\/strong><\/p>\n<p>\u00c1 \u00feessum aldri nota unglingar miki\u00f0 samf\u00e9lagsmi\u00f0la og n\u00e1lgast efni \u00e1 netinu me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 lesa og breg\u00f0ast vi\u00f0 \u00e1 gagnvirkan h\u00e1tt. \u00deau b\u00faa jafnvel til eigi\u00f0 efni til a\u00f0 deila \u00e1fram. \u00deau heyra oft um erfi\u00f0 m\u00e1l \u00e1 netinu og annarssta\u00f0ar, \u00ed spjalli t.d. \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00fa vitir endilega af \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>\u00deau hafa meiri \u00e1huga \u00e1 a\u00f0 heyra hva\u00f0 vinunum finnst e\u00f0a \u00f6\u00f0ru f\u00f3lki \u00e1 netinu heldur en \u00fe\u00e9r og oft \u201eskrolla\u201c \u00feau a\u00f0 enda greinarinnar \u00e1n \u00feess a\u00f0 lesa alla s\u00f6guna. \u00deau geta or\u00f0i\u00f0 f\u00fal ef \u00fe\u00fa heldur fyrirlestur yfir \u00feeim \u00fev\u00ed \u00feeim finnst \u00feau vita allt. Hvettu unglinginn til a\u00f0 finna efni \u00e1 netinu sem eykur vi\u00f0 \u00feekkingu hans og spur\u00f0u spurninga sem f\u00e6r hann til a\u00f0 hugsa.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Hvettu til beinna og opinna samskipta<\/strong><\/p>\n<p>T\u00e1ningar \u00feurfa a\u00f0 vita a\u00f0 \u00feeir \u201emegi\u201c spyrja spurninga, athuga hvort vel s\u00e9 teki\u00f0 \u00ed sko\u00f0anir \u00feeirra og \u00feau geti tj\u00e1\u00f0 sig frj\u00e1lslega \u00e1n aflei\u00f0inga. Seg\u00f0u: \u201eVi\u00f0 erum kannski ekki samm\u00e1la um allt, en \u00e9g vil heyra hva\u00f0 \u00fe\u00fa hefur a\u00f0 segja.\u201c<\/p>\n<p><strong>Spyr\u00f0u opinna spurninga og hvettu hann til a\u00f0 hafa sko\u00f0un<\/strong><\/p>\n<p>Spur\u00f0u til d\u00e6mis: \u201eHva\u00f0 finnst \u00fe\u00e9r um l\u00f6gregluna og ofbeldi sem h\u00fan beitir?\u201c \u201ehva\u00f0 veistu um m\u00e1li\u00f0?\u201c \u201eHverjum heldur\u00f0u a\u00f0 s\u00e9 um a\u00f0 kenna?\u201c og \u201eAf hverju finnst \u00fe\u00e9r \u00fea\u00f0?\u201c<\/p>\n<p>\u00a0<strong>Vi\u00f0urkenndu a\u00f0 \u00fe\u00fa vitir ekki eitthva\u00f0<\/strong><\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00ed lagi \u00feegar unglingar vita a\u00f0 foreldrarnir vita ekki allt! \u00dea\u00f0 er \u00ed lagi a\u00f0 segja: \u201e\u00c9g veit \u00fea\u00f0 ekki, finnum \u00fat \u00far \u00fev\u00ed \u00ed sameiningu.\u201c<\/p>\n<p><strong>F\u00e1\u00f0u unglinginn til a\u00f0 sko\u00f0a allar hli\u00f0ar erfi\u00f0ra m\u00e1la<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0F\u00e9lagsm\u00e1l, stj\u00f3rnm\u00e1l, menning og hef\u00f0ir \u2013 \u00ed kringum allt \u00feetta eru b\u00e6\u00f0i vandam\u00e1l og g\u00f3\u00f0ir hlutir sem geta valdi\u00f0 unglingnum heilabrotum.<\/p>\n<p>Spur\u00f0u: \u201eAf hverju er svo erfitt a\u00f0 leysa gl\u00e6pam\u00e1l, ofbeldi, nau\u00f0ganir?\u201c \u201eHvernig er h\u00e6gt a\u00f0 laga \u00e1kve\u00f0na hluti, svo sem f\u00e1t\u00e6kt?\u201c \u201e\u00c6ttum vi\u00f0 a\u00f0 s\u00e6tta okkur vi\u00f0 m\u00e1lami\u00f0lanir \u00feegar kemur a\u00f0 leysa vandam\u00e1l e\u00f0a eigum vi\u00f0 a\u00f0 fara fram \u00e1 har\u00f0ari a\u00f0ger\u00f0ir?\u201c<\/p>\n<p><strong>\u00a0Deildu gildum \u00fe\u00ednum<\/strong><\/p>\n<p>Leyf\u00f0u t\u00e1ningnum a\u00f0 sj\u00e1 hvar \u00fe\u00fa stendur var\u00f0andi einhver m\u00e1l og \u00fatsk\u00fdr\u00f0u af hverju \u00fe\u00fa l\u00e6tur \u00feig m\u00e1li\u00f0 var\u00f0a. Ef \u00fe\u00fa vilt a\u00f0 t\u00e1ningurinn \u00feinn vir\u00f0i a\u00f0ra og skaltu segja honum af hverju \u00fe\u00e9r finnst mikilv\u00e6gt a\u00f0 umbera a\u00f0ra og vi\u00f0urkenna \u00fe\u00e1.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>Tala\u00f0u um fr\u00e9ttirnar \u201e\u00feeirra\u201c<\/strong><\/p>\n<p>R\u00e6ddu um Facebook, Insta, Snap og TikTok og f\u00e1\u00f0u \u00feau til a\u00f0 segja \u00fe\u00e9r hva\u00f0 \u00feeim finnst um hitt og \u00feetta. Hvernig f\u00e6r f\u00f3lk anna\u00f0 f\u00f3lk til li\u00f0s vi\u00f0 sig? Eru \u00feetta \u00e1rei\u00f0anlegar fr\u00e9ttir? Hva\u00f0 eru \u00e1hrifavaldar?<\/p>\n<p>\u00a0<strong>Spur\u00f0u hva\u00f0 unglingurinn myndi gera \u00ed erfi\u00f0um a\u00f0st\u00e6\u00f0um<\/strong><\/p>\n<p>Unglingar eru a\u00f0 finna hverjir \u00feeir eru \u00e1 \u00feessum aldri og geta s\u00f3tt \u00ed \u00e1h\u00e6ttu. Ger\u00f0u \u00feeim lj\u00f3st a\u00f0 h\u00e6ttan getur birst \u00e1n vi\u00f0v\u00f6runar og spyr\u00f0u hva\u00f0 \u00feau myndu gera \u00ed \u00e1kve\u00f0num a\u00f0st\u00e6\u00f0um.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>Hugsa \u00ed lausnum<\/strong><\/p>\n<p>T\u00e1ningar geta veri\u00f0 kaldh\u00e6\u00f0nir, en l\u00edka rauns\u00e6ir. Ef hlutirnir eiga a\u00f0 batna er \u00feetta komandi kynsl\u00f3\u00f0in til a\u00f0 gera \u00fea\u00f0. S\u00fdndu \u00feeim a\u00f0 \u00fe\u00fa treystir \u00feeim. Spur\u00f0u: \u201eEf \u00fe\u00fa v\u00e6rir me\u00f0 v\u00f6ld, hva\u00f0 myndir\u00f0u leysa fyrst og hvers vegna? Hvernig myndir\u00f0u gera \u00fea\u00f0?\u201c<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.9.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.9.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221;][et_pb_social_media_follow _builder_version=&#8221;4.9.4&#8243; text_orientation=&#8221;center&#8221; custom_margin=&#8221;||0px|||&#8221; global_module=&#8221;3879&#8243; saved_tabs=&#8221;all&#8221; locked=&#8221;off&#8221;][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#8221;facebook&#8221; url=&#8221;https:\/\/www.facebook.com\/hulan.is&#8221; icon_color=&#8221;#000000&#8243; use_icon_font_size=&#8221;on&#8221; icon_font_size=&#8221;26px&#8221; _builder_version=&#8221;4.9.4&#8243; background_color=&#8221;rgba(201,181,185,0)&#8221; background_enable_color=&#8221;on&#8221; motion_trigger_start=&#8221;middle&#8221; border_radii=&#8221;on|34px|34px|34px|34px&#8221; border_width_all=&#8221;2px&#8221; follow_button=&#8221;off&#8221; url_new_window=&#8221;on&#8221;]facebook[\/et_pb_social_media_follow_network][et_pb_social_media_follow_network social_network=&#8221;instagram&#8221; url=&#8221;https:\/\/www.instagram.com\/hulan.is\/&#8221; icon_color=&#8221;#000000&#8243; use_icon_font_size=&#8221;on&#8221; icon_font_size=&#8221;26px&#8221; _builder_version=&#8221;4.9.4&#8243; background_enable_color=&#8221;off&#8221; motion_trigger_start=&#8221;middle&#8221; border_radii=&#8221;on|34px|34px|34px|34px&#8221; border_width_all=&#8221;2px&#8221; follow_button=&#8221;off&#8221; url_new_window=&#8221;on&#8221;]instagram[\/et_pb_social_media_follow_network][\/et_pb_social_media_follow][brbl_smart_post_list is_featured=&#8221;off&#8221; columns_count=&#8221;3&#8243; rows_count=&#8221;3&#8243; order=&#8221;DESC&#8221; topbar_title=&#8221;Vins\u00e6lt&#8221; show_filter=&#8221;off&#8221; topbar_bg=&#8221;RGBA(0,0,0,0)&#8221; topbar_title_bg=&#8221;#938285&#8243; nav_bg=&#8221;#AD989D&#8221; thumb_size=&#8221;thumbnail&#8221; show_author=&#8221;off&#8221; list_img_radius=&#8221;76px&#8221; topbar_title_padding_last_edited=&#8221;off|desktop&#8221; _builder_version=&#8221;4.9.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; title_font=&#8221;||||||||&#8221; title_text_color=&#8221;#000000&#8243; title_font_size=&#8221;16px&#8221; background_color=&#8221;RGBA(0,0,0,0)&#8221; custom_spl_btn=&#8221;on&#8221; spl_btn_border_width=&#8221;0px&#8221; module_alignment=&#8221;center&#8221; module_alignment_tablet=&#8221;&#8221; module_alignment_phone=&#8221;&#8221; module_alignment_last_edited=&#8221;on|desktop&#8221; border_color_all_list_item=&#8221;RGBA(0,0,0,0)&#8221; border_width_all_nav=&#8221;1px&#8221; border_color_all_nav=&#8221;RGBA(0,0,0,0)&#8221; border_width_all_topbar=&#8221;0px&#8221;][\/brbl_smart_post_list][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n<span class=\"et_bloom_bottom_trigger\"><\/span>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eitt \u00fea\u00f0 erfi\u00f0asta vi\u00f0 foreldrahlutverki\u00f0 er a\u00f0 tala vi\u00f0 b\u00f6rnin s\u00edn um alvarleg m\u00e1l. \u00dea\u00f0 er n\u00f3gu erfitt a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra fyrir \u00feeim ef \u00fevottav\u00e9lin \u00e9tur upp\u00e1halds bangsann \u00feeirra, e\u00f0a \u00feegar eineltisseggur r\u00edkir \u00ed sk\u00f3lanum. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 vera n\u00e6r \u00f3yfirst\u00edganlegt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a eitthva\u00f0 enn erfi\u00f0ara, s.s. ofbeldi, mismunun e\u00f0a dau\u00f0sfall. \u00c1 \u00feessum t\u00edmum erum vi\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4105,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"<p>Eitt \u00fea\u00f0 erfi\u00f0asta vi\u00f0 foreldrahlutverki\u00f0 er a\u00f0 tala vi\u00f0 b\u00f6rnin s\u00edn um alvarleg m\u00e1l. \u00dea\u00f0 er n\u00f3gu erfitt a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra fyrir \u00feeim ef \u00fevottav\u00e9lin \u00e9tur upp\u00e1halds bangsann \u00feeirra, e\u00f0a \u00feegar eineltisseggur r\u00edkir \u00ed sk\u00f3lanum. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 vera n\u00e6r \u00f3yfirst\u00edganlegt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a eitthva\u00f0 enn erfi\u00f0ara, s.s. ofbeldi, mismunun e\u00f0a dau\u00f0sfall.<\/p><p>\u00c1 \u00feessum t\u00edmum erum vi\u00f0 n\u00e6r beintengd \u00f6llu sem er a\u00f0 gerast \u00ed gegnum neti\u00f0, YouTube, fr\u00e9ttir og hva\u00f0eina. B\u00f6rn fara ekki varhluta af \u00feessu \u00f6llu og \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g mikilv\u00e6gt fyrir foreldra a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 \u00feessa \u00e1skorun.<\/p><p>A\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 og r\u00e6\u00f0a erfi\u00f0 m\u00e1l l\u00e6tur b\u00f6rnunum \u00fe\u00ednum l\u00ed\u00f0a betur, \u00feau ver\u00f0a \u00f6ruggari, \u00fea\u00f0 styrkir tengslin ykkar \u00e1 milli og \u00fea\u00f0 kennir \u00feeim \u00fdmislegt um heiminn. Og \u00feegar \u00fe\u00fa kennir \u00feeim a\u00f0 ver\u00f0a s\u00e9r \u00fati um uppl\u00fdsingar og t\u00falka \u00fe\u00e6r, spyrja spurninga og athuga fleiri en eina heimild, ver\u00f0a \u00feau gagnr\u00fdnin \u00ed hugsun. \u00dea\u00f0 er alltaf erfitt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a m\u00e1lefni heimsins sem ekki hefur tekist a\u00f0 leysa. En me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 byggja upp kunn\u00e1ttu, samkennd og pers\u00f3nuleika barnanna okkar gefum vi\u00f0 \u00feeim verkf\u00e6rin sem \u00feau \u00feurfa til a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 hlutina.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u00deegar b\u00f6rnin \u00fe\u00edn f\u00e1 vitneskju um eitthva\u00f0 \u00f3gnv\u00e6nlegt e\u00f0a \u00f3\u00fe\u00e6gilegt kemur \u00fea\u00f0 foreldrunum oft \u00far jafnv\u00e6gi. \u00dea\u00f0 er samt alltaf g\u00f3\u00f0 hugmynd a\u00f0 nota \u00feroskastig og aldur barnsins til vi\u00f0mi\u00f0unar hvernig hefja \u00e1 samr\u00e6\u00f0ur, \u00fev\u00ed \u00feau melta uppl\u00fdsingar \u00e1 mismunandi h\u00e1tt eftir \u00feeim \u00fe\u00e1ttum.<\/p><p>A\u00f0 skilja l\u00edtillega hvernig b\u00f6rn skilja heiminn \u00e1 hverju \u00feroskaskei\u00f0i fyrir sig hj\u00e1lpar \u00fe\u00e9r a\u00f0 uppl\u00fdsa \u00feau \u00e1 r\u00e9ttan h\u00e1tt. A\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u er hvert barn einstakt og hefur s\u00edna vi\u00f0kv\u00e6mni, skap og reynslu, eins og allir a\u00f0rir. \u00de\u00fa skalt nota \u00fe\u00edna bestu d\u00f3mgreind til a\u00f0 melta hvernig barni\u00f0 tekur inn uppl\u00fdsingar \u00feegar \u00fe\u00fa \u00e1kve\u00f0ur hversu miki\u00f0 \u00fe\u00fa \u00e6tlar a\u00f0 segja.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>H\u00e9r eru lei\u00f0ir til vi\u00f0mi\u00f0unar eftir aldursflokkum:<\/p><p>2-6 \u00e1ra<\/p><p>Ung b\u00f6rn hafa ekki \u00fe\u00e1 l\u00edfsreynslu til a\u00f0 skilja \u00fe\u00e1 \u00fe\u00e6tti sem felast \u00ed fl\u00f3knum og erfi\u00f0um m\u00e1lum. \u00deau hafa heldur ekki skilning \u00e1 hugl\u00e6gum hugt\u00f6kum e\u00f0a samspili a\u00f0ger\u00f0a og aflei\u00f0inga. Heimur \u00feeirra sn\u00fdst um ykkur \u2013 foreldrana, systkinin, afa og \u00f6mmu, meira a\u00f0 segja hundinn ykkar. \u00deannig einbeita \u00feau s\u00e9r a\u00f0 \u00fev\u00ed hvernig hlutirnir hafa \u00e1hrif \u00e1 \u00feau sj\u00e1lf.<\/p><p>\u00deau eru mj\u00f6g n\u00e6m \u00e1 tilfinninga\u00e1stand foreldranna og geta haft \u00e1hyggjur af \u00fev\u00ed a\u00f0 eitthva\u00f0 hafi komi\u00f0 fyrir ykkur, e\u00f0a \u00fei\u00f0 s\u00e9u\u00f0 rei\u00f0 af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau ger\u00f0u eitthva\u00f0 af s\u00e9r. \u00deetta allt gerir \u00fea\u00f0 erfitt a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra erfi\u00f0 m\u00e1l.<\/p><p>\u00de\u00fa getur sem betur fer stj\u00f3rna\u00f0 net- og sj\u00f3nvarpsnotkun \u00e1g\u00e6tlega \u00e1 \u00feessum aldri \u00feannig passa\u00f0u a\u00f0 \u00feau horfi ekki \u00e1 eitthva\u00f0 sem er ekki vi\u00f0 h\u00e6fi.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u00a0<\/p><p><strong>Nota\u00f0u b\u00e6\u00f0i or\u00f0 og athafnir:<\/strong>Seg\u00f0u: \u201e\u00de\u00fa ert \u00f6rugg\/ur. Mamma og pabbi eru \u00f6rugg. Fj\u00f6lskyldan okkar er \u00f6rugg.\u201c \u00deau vilja l\u00edka kn\u00fas og \u00fea\u00f0 gerir mj\u00f6g miki\u00f0.<\/p><p>Tala\u00f0u um tilfinningar \u2013 \u00fe\u00ednar og \u00feeirra. Seg\u00f0u: \u201e\u00dea\u00f0 er allt \u00ed lagi a\u00f0 vera hr\u00e6dd\/ur, lei\u00f0\/ur e\u00f0a ringlu\u00f0\/a\u00f0ur. \u00deessar tilfinningar eru e\u00f0lilegar og vi\u00f0 h\u00f6fum \u00f6ll \u00feessar tilfinningar.\u201c \u00de\u00fa getur l\u00edka sagt: \u201e\u00c9g er rei\u00f0\/ur \/ lei\u00f0\/ur en ekki \u00fat af \u00fe\u00e9r.\u201c<\/p><p><strong>Reyndu a\u00f0 komast a\u00f0 \u00fev\u00ed hva\u00f0 barni\u00f0 veit<\/strong>. \u00dea\u00f0 getur veri\u00f0 a\u00f0 barni\u00f0 skilji ekki \u00e1standi. Spur\u00f0u fyrst hva\u00f0 barni\u00f0 haldi a\u00f0 hafi gerst \u00e1\u00f0ur en \u00fe\u00fa fer\u00f0 \u00ed l\u00fdsingar.<\/p><p><strong>Hluta\u00f0u vandann \u00ed einf\u00f6ldu m\u00e1li<\/strong>. Fyrir eitthva\u00f0 ofbeldisfullt getur \u00fe\u00fa sagt: \u201eEinhver nota\u00f0i hn\u00edf til a\u00f0 mei\u00f0a f\u00f3lk.\u201c Ef um mismunun er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a getur\u00f0u pr\u00f3fa\u00f0: \u201e\u00dea\u00f0 eru h\u00f3par af f\u00f3lki sem f\u00e1 ekki r\u00e9tta m\u00e1lsme\u00f0fer\u00f0 e\u00f0a r\u00e9ttl\u00e6ti.\u201c<\/p><p>\u00a0<\/p><p><strong>Passa\u00f0u m\u00e1lfari\u00f0 hj\u00e1 \u00fe\u00e9r. <\/strong><\/p><p>Seg\u00f0u \u201ema\u00f0ur\u201c, \u201ekona\u201c, \u201estelpa\u201c, \u201estr\u00e1kur\u201c en ekki \u201efeitur gaur\u201c, \u201es\u00e6t stelpa\u201c e\u00f0a \u00e1l\u00edka. Passa\u00f0u a\u00f0 l\u00fdsa ekki manneskju eftir litarh\u00e6tti, \u00feyngd, kynhneig\u00f0, fj\u00e1rhag, e\u00f0a \u00f6\u00f0ru \u00fev\u00ed tengdu nema \u00fea\u00f0 s\u00e9 afar nau\u00f0synlegt. Nota\u00f0u or\u00f0afor\u00f0a, hugmyndir og samb\u00f6nd sem \u00feau \u00feekkja. Mundu eftir einhverju d\u00e6mi \u00far \u00feeirra l\u00edfi sem \u00feau geta tengt vi\u00f0. Seg\u00f0u: \u201eMa\u00f0ur sem stal einhverju. Manstu \u00feegar einhver t\u00f3k nestisboxi\u00f0 \u00feitt?\u201c<\/p><p>Nota\u00f0u einf\u00f6ld or\u00f0 \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 \u201erei\u00f0ur\u201c, \u201elei\u00f0ur\u201c, \u201ehr\u00e6ddur\u201c og \u201ehissa.\u201c Ung b\u00f6rn skilja tilfinningar, en \u00feau skilja ekki t.a.m. ge\u00f0sj\u00fakd\u00f3ma. \u00de\u00fa getur sagt a\u00f0 einhver hafi or\u00f0i\u00f0 of rei\u00f0ur e\u00f0a of ringla\u00f0ur og \u00feurfti auka hj\u00e1lp. Passa\u00f0u a\u00f0 nota ekki or\u00f0 eins og \u201eklikkast\u201c e\u00f0a \u201egekk af g\u00f6flunum.\u201c<\/p><p><strong>Tj\u00e1\u00f0u a\u00f0 einhver s\u00e9 a\u00f0 sj\u00e1 um m\u00e1li\u00f0<\/strong>. T.d. \u201eMamma og pabbi passa a\u00f0 ekkert sl\u00e6mt komi fyrir okkur.\u201c E\u00f0a: \u201eL\u00f6ggan n\u00e6r b\u00f3fanum.\u201c<\/p><p>\u00a0<\/p><p>7-12 \u00e1ra<\/p><p>B\u00f6rn. \u00c1 \u00feessum aldri kunna a\u00f0 lesa og skrifa og \u00fe.a.l. geta \u00feau komist \u00ed t\u00e6ri vi\u00f0 efni sem er ekki \u00e6tla\u00f0 \u00feeirra aldri. Yngri b\u00f6rnin \u00ed \u00feessum h\u00f3pi eru samt ekki alveg me\u00f0 \u00e1 hreinu hva\u00f0 er leiki\u00f0 og hva\u00f0 er alv\u00f6ru, svo eitthva\u00f0 s\u00e9 nefnt. \u00dearna fara b\u00f6rn a\u00f0 geta hugsa\u00f0 hugl\u00e6gt og \u00feau hafa \u00e1kve\u00f0na reynslu af heiminum og hafa getuna til a\u00f0 tj\u00e1 sig, leyst erfi\u00f0 verkefni og geta s\u00e9\u00f0 hluti \u00fat fr\u00e1 sj\u00f3narhorni annarra.<\/p><p>B\u00f6rn sem eru ekki krakkar og ekki or\u00f0nir t\u00e1ningar eru \u00e1 skei\u00f0i \u00fear sem \u00feau skilja sig fr\u00e1 foreldrunum, eru a\u00f0 ver\u00f0a kyn\u00feroska og eru sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ari a\u00f0 nota \u00fdmsa mi\u00f0la. \u00deau sj\u00e1 ofbeldisfulla t\u00f6lvuleiki, kl\u00e1m, fr\u00e9ttir sem geta komi\u00f0 \u00feeim \u00far jafnv\u00e6gi og heyra lj\u00f3tt or\u00f0brag\u00f0. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 geta r\u00e6tt \u00feessa hluti \u00e1n skammar og vandr\u00e6\u00f0alegheita.<\/p><p><strong>B\u00edddu eftir r\u00e9tta augnablikinu<\/strong><\/p><p>\u00c1 \u00feessum aldri eru krakkarnir l\u00edklegir til a\u00f0 leita til \u00fe\u00edn ef \u00feau hafa heyrt um eitthva\u00f0 skelfilegt. \u00de\u00fa getur \u00fereifa\u00f0 fyrir \u00fe\u00e9r hvort \u00feau vilja r\u00e6\u00f0a eitthva\u00f0, en ef \u00feau r\u00e6\u00f0a \u00fea\u00f0 ekki a\u00f0 fyrra brag\u00f0i reyndu ekki a\u00f0 vei\u00f0a \u00fea\u00f0 upp\u00far \u00feeim.<\/p><p>Reyndu a\u00f0 komast a\u00f0 \u00fev\u00ed hva\u00f0 barni\u00f0 veit<\/p><p>Spyrji\u00f0 b\u00f6rnin hva\u00f0 \u00feau hafa heyrt, e\u00f0a ef vinirnir \u00ed sk\u00f3lanum hafa veri\u00f0 a\u00f0 tala um eitthva\u00f0. Svara\u00f0u spurningum \u00feeirra einfaldlega og bl\u00e1tt \u00e1fram en passa\u00f0u a\u00f0 ofur-\u00fatsk\u00fdra ekki hlutina \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 g\u00e6ti gert \u00feau hr\u00e6ddari.<\/p><p>B\u00fa\u00f0u til \u00f6ruggar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur fyrir spjall<\/p><p>Seg\u00f0u eitthva\u00f0 \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0: \u201e\u00dea\u00f0 er erfitt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00feessa hluti, meira a\u00f0 segja fyrir fullor\u00f0na. Vi\u00f0 skulum bara tala. \u00c9g ver\u00f0 ekki rei\u00f0\/ur og \u00e9g vil a\u00f0 \u00fe\u00fa getir spurt mig um hva\u00f0 sem er.\u201c<\/p><p>Veittu yfirs\u00fdn og samhengi<\/p><p>Krakkar \u00feurfa a\u00f0 skilja kringumst\u00e6\u00f0urnar \u00ed kringum atbur\u00f0i til a\u00f0 n\u00e1 utan um hlutina. Ef einhver fremur vo\u00f0averk er h\u00e6gt a\u00f0 segja: \u201eManneskjan sem ger\u00f0i \u00feetta var me\u00f0 vandam\u00e1l \u00ed heilanum sem rugla\u00f0i hugsanirnar.\u201c Ef mismunun er vegna h\u00fa\u00f0litar e\u00f0a kyn\u00fe\u00e1ttar er h\u00e6gt a\u00f0 segja: \u201eSumir halda a\u00f0 f\u00f3lk me\u00f0 lj\u00f3sa h\u00fa\u00f0 s\u00e9 betra en f\u00f3lk me\u00f0 dekkri h\u00fa\u00f0. \u00dea\u00f0 er ekki r\u00e9tt hj\u00e1 \u00feeim. \u00deau hafa ekki r\u00e9ttar uppl\u00fdsingar.\u201c<\/p><p>Vektu forvitni<\/p><p>Ef barni\u00f0 \u00feitt s\u00e9r fullor\u00f0insefni \u00e1 netinu g\u00e6ti \u00fea\u00f0 bo\u00f0i\u00f0 upp \u00e1 t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 l\u00e6ra meira um t.d. hvernig f\u00f3lk fj\u00f6lgar s\u00e9r. \u00de\u00fa getur sagt vi\u00f0 barni\u00f0 ef \u00fea\u00f0 s\u00e9r \u00f3vart kl\u00e1m: \u201eKl\u00e1m \u00e1 netinu er eitthva\u00f0 sem fullor\u00f0i\u00f0 f\u00f3lk horfir \u00e1. En \u00fea\u00f0 er ekki um \u00e1st e\u00f0a r\u00f3mant\u00edk og \u00fea\u00f0 getur gefi\u00f0 \u00fe\u00e9r ranga mynd af kynl\u00edfi. Ef \u00fe\u00fa vilt l\u00e6ra meira um kynl\u00edf getum vi\u00f0 fundi\u00f0 fr\u00e6\u00f0sluefni fyrir \u00feig og vi\u00f0 getum r\u00e6tt \u00feetta ef \u00fe\u00fa hefur einhverjar spurningar.\u201c<\/p><p>Ef barni\u00f0 hefur \u00e1huga \u00e1 fr\u00e9ttatengdu efni og vill kanna \u00fea\u00f0 betur getur \u00fe\u00fa fundi\u00f0 fr\u00e9ttast\u00f6\u00f0var sem einbeita s\u00e9r a\u00f0 efni fyrir yngra f\u00f3lk.<\/p><p>Taktu mark \u00e1 tilfinningum barnsins og ge\u00f0slagi<\/p><p>\u00de\u00fa munt ekki vita fyrirfram hva\u00f0 kemur barninu \u00fe\u00ednu \u00ed uppn\u00e1m. T\u00e9kka\u00f0u inn me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 segja hvernig \u00fe\u00e9r l\u00ed\u00f0ur og spyr\u00f0u svo hvernig \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur. Seg\u00f0u: \u201e\u00c9g ver\u00f0 rei\u00f0 \u00feegar \u00e9g \u00feekki einhvern sem var\u00f0 meiddur. Hvernig l\u00ed\u00f0ur \u00fe\u00e9r \u00ed svolei\u00f0is a\u00f0st\u00e6\u00f0um?\u201c<\/p><p>Hvettu til gagnr\u00fdninnar hugsunar<\/p><p>Spyr\u00f0u opinna spurninga til a\u00f0 f\u00e1 b\u00f6rn til a\u00f0 hugsa n\u00e1nar um alvarleg m\u00e1lefni. Spur\u00f0u: \u201eHva\u00f0 heyr\u00f0ir \u00fe\u00fa?\u201c \u201eHva\u00f0 fannst \u00fe\u00e9r \u00fe\u00e1?\u201c og \u201eAf hverju finnst \u00fe\u00e9r \u00fea\u00f0?\u201c<br \/>Leita\u00f0u a\u00f0 \u00fev\u00ed j\u00e1kv\u00e6\u00f0a<\/p><p>Reyndu a\u00f0 sj\u00e1 hi\u00f0 j\u00e1kv\u00e6\u00f0a \u00ed \u00f6llu. T.d. \u201e\u00dea\u00f0 voru mj\u00f6g duglegir sl\u00f6kkvili\u00f0smenn a\u00f0 sl\u00f6kkva eldinn,\u201c e\u00f0a \u201evi\u00f0 skulum finna lei\u00f0 til a\u00f0 hj\u00e1lpa til.\u201c<\/p><p>\u00a0<\/p><p>T\u00e1ningar (12+)<\/p><p>\u00c1 \u00feessum aldri nota unglingar miki\u00f0 samf\u00e9lagsmi\u00f0la og n\u00e1lgast efni \u00e1 netinu me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 lesa og breg\u00f0ast vi\u00f0 \u00e1 gagnvirkan h\u00e1tt. \u00deau b\u00faa jafnvel til eigi\u00f0 efni til a\u00f0 deila \u00e1fram. \u00deau heyra oft um erfi\u00f0 m\u00e1l \u00e1 netinu og annarssta\u00f0ar, \u00ed spjalli t.d. \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00fa vitir endilega af \u00fev\u00ed.<\/p><p>\u00deau hafa meiri \u00e1huga \u00e1 a\u00f0 heyra hva\u00f0 vinunum finnst e\u00f0a \u00f6\u00f0ru f\u00f3lki \u00e1 netinu heldur en \u00fe\u00e9r og oft \u201eskrolla\u201c \u00feau a\u00f0 enda greinarinnar \u00e1n \u00feess a\u00f0 lesa alla s\u00f6guna. \u00deau geta or\u00f0i\u00f0 f\u00fal ef \u00fe\u00fa heldur fyrirlestur yfir \u00feeim \u00fev\u00ed \u00feeim finnst \u00feau vita allt. Hvettu unglinginn til a\u00f0 finna efni \u00e1 netinu sem eykur vi\u00f0 \u00feekkingu hans og spur\u00f0u spurninga sem f\u00e6r hann til a\u00f0 hugsa.<\/p><p>Hvettu til beinna og opinna samskipta<\/p><p>T\u00e1ningar \u00feurfa a\u00f0 vita a\u00f0 \u00feeir \u201emegi\u201c spyrja spurninga, athuga hvort vel s\u00e9 teki\u00f0 \u00ed sko\u00f0anir \u00feeirra og \u00feau geti tj\u00e1\u00f0 sig frj\u00e1lslega \u00e1n aflei\u00f0inga. Seg\u00f0u: \u201eVi\u00f0 erum kannski ekki samm\u00e1la um allt, en \u00e9g vil heyra hva\u00f0 \u00fe\u00fa hefur a\u00f0 segja.\u201c<\/p><p>Spyr\u00f0u opinna spurninga og hvettu hann til a\u00f0 hafa sko\u00f0un<\/p><p>Spur\u00f0u til d\u00e6mis: \u201eHva\u00f0 finnst \u00fe\u00e9r um l\u00f6gregluna og ofbeldi sem h\u00fan beitir?\u201c \u201ehva\u00f0 veistu um m\u00e1li\u00f0?\u201c \u201eHverjum heldur\u00f0u a\u00f0 s\u00e9 um a\u00f0 kenna?\u201c og \u201eAf hverju finnst \u00fe\u00e9r \u00fea\u00f0?\u201c<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Vi\u00f0urkenndu a\u00f0 \u00fe\u00fa vitir ekki eitthva\u00f0<\/p><p>\u00dea\u00f0 er \u00ed lagi \u00feegar unglingar vita a\u00f0 foreldrarnir vita ekki allt! \u00dea\u00f0 er \u00ed lagi a\u00f0 segja: \u201e\u00c9g veit \u00fea\u00f0 ekki, finnum \u00fat \u00far \u00fev\u00ed \u00ed sameiningu.\u201c<\/p><p>F\u00e1\u00f0u unglinginn til a\u00f0 sko\u00f0a allar hli\u00f0ar erfi\u00f0ra m\u00e1la<\/p><p>\u00a0<\/p><p>F\u00e9lagsm\u00e1l, stj\u00f3rnm\u00e1l, menning og hef\u00f0ir \u2013 \u00ed kringum allt \u00feetta eru b\u00e6\u00f0i vandam\u00e1l og g\u00f3\u00f0ir hlutir sem geta valdi\u00f0 unglingnum heilabrotum.<\/p><p>Spur\u00f0u: \u201eAf hverju er svo erfitt a\u00f0 leysa gl\u00e6pam\u00e1l, ofbeldi, nau\u00f0ganir?\u201c \u201eHvernig er h\u00e6gt a\u00f0 laga \u00e1kve\u00f0na hluti, svo sem f\u00e1t\u00e6kt?\u201c \u201e\u00c6ttum vi\u00f0 a\u00f0 s\u00e6tta okkur vi\u00f0 m\u00e1lami\u00f0lanir \u00feegar kemur a\u00f0 leysa vandam\u00e1l e\u00f0a eigum vi\u00f0 a\u00f0 fara fram \u00e1 har\u00f0ari a\u00f0ger\u00f0ir?\u201c<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Deildu gildum \u00fe\u00ednum<\/p><p>Leyf\u00f0u t\u00e1ningnum a\u00f0 sj\u00e1 hvar \u00fe\u00fa stendur var\u00f0andi einhver m\u00e1l og \u00fatsk\u00fdr\u00f0u af hverju \u00fe\u00fa l\u00e6tur \u00feig m\u00e1li\u00f0 var\u00f0a. Ef \u00fe\u00fa vilt a\u00f0 t\u00e1ningurinn \u00feinn vir\u00f0i a\u00f0ra og skaltu segja honum af hverju \u00fe\u00e9r finnst mikilv\u00e6gt a\u00f0 umbera a\u00f0ra og vi\u00f0urkenna \u00fe\u00e1.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Tala\u00f0u um fr\u00e9ttirnar \u201e\u00feeirra\u201c<\/p><p>R\u00e6ddu um Facebook, Insta, Snap og TikTok og f\u00e1\u00f0u \u00feau til a\u00f0 segja \u00fe\u00e9r hva\u00f0 \u00feeim finnst um hitt og \u00feetta. Hvernig f\u00e6r f\u00f3lk anna\u00f0 f\u00f3lk til li\u00f0s vi\u00f0 sig? Eru \u00feetta \u00e1rei\u00f0anlegar fr\u00e9ttir? Hva\u00f0 eru \u00e1hrifavaldar?<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Spur\u00f0u hva\u00f0 unglingurinn myndi gera \u00ed erfi\u00f0um a\u00f0st\u00e6\u00f0um<\/p><p>Unglingar eru a\u00f0 finna hverjir \u00feeir eru \u00e1 \u00feessum aldri og geta s\u00f3tt \u00ed \u00e1h\u00e6ttu. Ger\u00f0u \u00feeim lj\u00f3st a\u00f0 h\u00e6ttan getur birst \u00e1n vi\u00f0v\u00f6runar og spyr\u00f0u hva\u00f0 \u00feau myndu gera \u00ed \u00e1kve\u00f0num a\u00f0st\u00e6\u00f0um.<\/p><p>\u00a0<\/p><p>Hugsa \u00ed lausnum<\/p><p>T\u00e1ningar geta veri\u00f0 kaldh\u00e6\u00f0nir, en l\u00edka rauns\u00e6ir. Ef hlutirnir eiga a\u00f0 batna er \u00feetta komandi kynsl\u00f3\u00f0in til a\u00f0 gera \u00fea\u00f0. S\u00fdndu \u00feeim a\u00f0 \u00fe\u00fa treystir \u00feeim. Spur\u00f0u: \u201eEf \u00fe\u00fa v\u00e6rir me\u00f0 v\u00f6ld, hva\u00f0 myndir\u00f0u leysa fyrst og hvers vegna? Hvernig myndir\u00f0u gera \u00fea\u00f0?\u201c<\/p><p>\u00a0<\/p><p>\u00a0<\/p>","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[4,55,7],"tags":[215,80,217,171,218,173,216],"class_list":["post-3908","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-barnid","category-foreldrar-born","category-heimilid","tag-abyrgd","tag-born","tag-heima","tag-heimili","tag-oryggi","tag-traust","tag-unglingar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra - mamman.is<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mamman.is\/?p=3908\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra - mamman.is\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Eitt \u00fea\u00f0 erfi\u00f0asta vi\u00f0 foreldrahlutverki\u00f0 er a\u00f0 tala vi\u00f0 b\u00f6rnin s\u00edn um alvarleg m\u00e1l. \u00dea\u00f0 er n\u00f3gu erfitt a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra fyrir \u00feeim ef \u00fevottav\u00e9lin \u00e9tur upp\u00e1halds bangsann \u00feeirra, e\u00f0a \u00feegar eineltisseggur r\u00edkir \u00ed sk\u00f3lanum. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 vera n\u00e6r \u00f3yfirst\u00edganlegt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a eitthva\u00f0 enn erfi\u00f0ara, s.s. ofbeldi, mismunun e\u00f0a dau\u00f0sfall. \u00c1 \u00feessum t\u00edmum erum vi\u00f0 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mamman.is\/?p=3908\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"mamman.is\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/www.mamman.is\/?eid=ARDR0ab6PkaHeNW1NqKSh6yZmtD3W-69ZHG1EvpdmTeVddncg5acZMnbGoXbFlTiSqHU74FtwqhljoBp\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-04-14T15:28:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-05-01T07:22:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/mamman.is\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1279\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mamman\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mamman\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908\"},\"author\":{\"name\":\"Mamman\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b2a74513ca2ef75cb8d3d8cf04ddf7dd\"},\"headline\":\"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra\",\"datePublished\":\"2021-04-14T15:28:33+00:00\",\"dateModified\":\"2021-05-01T07:22:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908\"},\"wordCount\":3094,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg\",\"keywords\":[\"\u00e1byrg\u00f0\",\"b\u00f6rn\",\"heima\",\"heimili\",\"\u00f6ryggi\",\"traust\",\"unglingar\"],\"articleSection\":[\"Barni\u00f0\",\"Foreldrar &amp; b\u00f6rn\",\"Heimili\u00f0\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908\",\"name\":\"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra - mamman.is\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg\",\"datePublished\":\"2021-04-14T15:28:33+00:00\",\"dateModified\":\"2021-05-01T07:22:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b2a74513ca2ef75cb8d3d8cf04ddf7dd\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1279},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?p=3908#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/\",\"name\":\"mamman.is\",\"description\":\"Vefur fyrir allar m\u00f6mmur\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b2a74513ca2ef75cb8d3d8cf04ddf7dd\",\"name\":\"Mamman\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b72a3b8aae5456dc7ceb62ff1ca2b92131bbfa0e64cf1b1045ae7c490c0e7d3d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b72a3b8aae5456dc7ceb62ff1ca2b92131bbfa0e64cf1b1045ae7c490c0e7d3d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/b72a3b8aae5456dc7ceb62ff1ca2b92131bbfa0e64cf1b1045ae7c490c0e7d3d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Mamman\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/mamman.is\",\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/www.mamman.is\\\/?eid=ARDR0ab6PkaHeNW1NqKSh6yZmtD3W-69ZHG1EvpdmTeVddncg5acZMnbGoXbFlTiSqHU74FtwqhljoBp\",\"www.instagram.com\\\/mamman.is\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/mamman.is\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra - mamman.is","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra - mamman.is","og_description":"Eitt \u00fea\u00f0 erfi\u00f0asta vi\u00f0 foreldrahlutverki\u00f0 er a\u00f0 tala vi\u00f0 b\u00f6rnin s\u00edn um alvarleg m\u00e1l. \u00dea\u00f0 er n\u00f3gu erfitt a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra fyrir \u00feeim ef \u00fevottav\u00e9lin \u00e9tur upp\u00e1halds bangsann \u00feeirra, e\u00f0a \u00feegar eineltisseggur r\u00edkir \u00ed sk\u00f3lanum. \u00dea\u00f0 kann a\u00f0 vera n\u00e6r \u00f3yfirst\u00edganlegt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a eitthva\u00f0 enn erfi\u00f0ara, s.s. ofbeldi, mismunun e\u00f0a dau\u00f0sfall. \u00c1 \u00feessum t\u00edmum erum vi\u00f0 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908","og_site_name":"mamman.is","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/www.mamman.is\/?eid=ARDR0ab6PkaHeNW1NqKSh6yZmtD3W-69ZHG1EvpdmTeVddncg5acZMnbGoXbFlTiSqHU74FtwqhljoBp","article_published_time":"2021-04-14T15:28:33+00:00","article_modified_time":"2021-05-01T07:22:58+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1279,"url":"https:\/\/mamman.is\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Mamman","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mamman","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908"},"author":{"name":"Mamman","@id":"https:\/\/mamman.is\/#\/schema\/person\/b2a74513ca2ef75cb8d3d8cf04ddf7dd"},"headline":"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra","datePublished":"2021-04-14T15:28:33+00:00","dateModified":"2021-05-01T07:22:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908"},"wordCount":3094,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/mamman.is\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg","keywords":["\u00e1byrg\u00f0","b\u00f6rn","heima","heimili","\u00f6ryggi","traust","unglingar"],"articleSection":["Barni\u00f0","Foreldrar &amp; b\u00f6rn","Heimili\u00f0"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/mamman.is\/?p=3908#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908","url":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908","name":"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra - mamman.is","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mamman.is\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/mamman.is\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg","datePublished":"2021-04-14T15:28:33+00:00","dateModified":"2021-05-01T07:22:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/mamman.is\/#\/schema\/person\/b2a74513ca2ef75cb8d3d8cf04ddf7dd"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mamman.is\/?p=3908"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908#primaryimage","url":"https:\/\/mamman.is\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg","contentUrl":"https:\/\/mamman.is\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/pexels-askar-abayev-5638612.jpg","width":1920,"height":1279},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mamman.is\/?p=3908#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/mamman.is\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lei\u00f0arv\u00edsir: Hvernig \u00e1 a\u00f0 tala um erfi\u00f0 m\u00e1l vi\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 aldrinum 2-15 \u00e1ra"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mamman.is\/#website","url":"https:\/\/mamman.is\/","name":"mamman.is","description":"Vefur fyrir allar m\u00f6mmur","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mamman.is\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/mamman.is\/#\/schema\/person\/b2a74513ca2ef75cb8d3d8cf04ddf7dd","name":"Mamman","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b72a3b8aae5456dc7ceb62ff1ca2b92131bbfa0e64cf1b1045ae7c490c0e7d3d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b72a3b8aae5456dc7ceb62ff1ca2b92131bbfa0e64cf1b1045ae7c490c0e7d3d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b72a3b8aae5456dc7ceb62ff1ca2b92131bbfa0e64cf1b1045ae7c490c0e7d3d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Mamman"},"sameAs":["https:\/\/mamman.is","https:\/\/www.facebook.com\/www.mamman.is\/?eid=ARDR0ab6PkaHeNW1NqKSh6yZmtD3W-69ZHG1EvpdmTeVddncg5acZMnbGoXbFlTiSqHU74FtwqhljoBp","www.instagram.com\/mamman.is"],"url":"https:\/\/mamman.is\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3908"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4587,"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3908\/revisions\/4587"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mamman.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}